Λεηλατημένο, με σπασμένα τζάμια και ξηλωμένα μάρμαρα, με τις εγκαταστάσεις του να τις τρώει ο χρόνος, στέκει εκεί με μια από τις ωραιότερες παράλιες της Αργολίδας μπροστά του.

Αυτό είναι σήμερα το  ξενοδοχείο ΑΚΤΗ ΣΑΛΑΝΤΙ που άλλοτε ήταν βάση των γυμνιστών.

Την δεκαετία του 80 ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου μετέτρεψε το ξενοδοχείο σε κέντρο γυμνισμού. Τουρίστες από όλη την Ευρώπη κατέφθαναν στην Ερμιονίδα για να απολαύσουν τον ήλιο και τη θάλασσα εν αδαμιαία περιβολή σε ένα ξενοδοχείο που πρωτολειτούργησε καθαρά για τους λάτρεις του γυμνισμού και στα πρότυπα άλλων παρόμοιων ξενοδοχείων της Ευρώπης.

Το ξενοδοχείο ήταν περιφραγμένο ώστε να αποκλειστεί κάθε επαφή ανάμεσα στους γυμνιστές και στους κατοίκους του γειτονικού χωριού των Διδύμων, που απείχε πέντε χιλιόμετρα, αλλά και για να αποτραπεί η προσέλκυση ηδονοβλεψιών.

Το ξενοδοχείο προσέφερε στα δωμάτια του Τηλεόραση, Ψυγείο, Εστιατόριο, Πισίνα. Επιτρεπόντουσαν τα ζώα, υπήρχαν υποδομές ΑΜΕΑ, Conference Room, Αίθουσα συνεδριάσεων Animation Μπαρ, Pool Bar, Αθλητικές δραστηριότητες, Volleyball Tennis, Mini Golf, Δραστηριότητες για παιδιά, Κομμωτήριο… και όλα αυτά πριν 40 χρόνια!

Ωστόσο, οι έντονες αντιδράσεις των κατοίκων προκάλεσαν το κλείσιμο του ξενοδοχείου και την αλλαγή της ιδιοκτησίας.

Το ξενοδοχείο, από δω και στο εξής, θα λειτουργήσει ως «κανονικό» ξενοδοχείο για αρκετά χρόνια. Θα αλλάξει πολλές φορές ιδιοκτησιακό καθεστώς αλλά δεν θα καταφέρει να ορθοποδήσει ποτέ.

Το βίντεο από την ομάδα Up Drones:

Πηγή

Στο Κρανίδι το πρόβλημα της έλλειψης νερού είναι παλαιότατο. Όλα τα σπίτια για να το αντιμετωπίσουν είχαν στέρνες, υδατοδεξαμενές, για να μαζεύουν το βρόχινο νερό. Ωραίες δεξαμενές, σκαμμένες στη γη, με ένα αθάνατο επίχρισμα από χώμα πορσελάνης και ένα άλλο υλικό το «κουρασάνι», αυτά τα έπαιρναν με καΐκια από τις Κυκλάδες, Νίσυρο και Σαντορίνη.

Το νερό από τις στέγες και τις ταράτσες με λούκια πήγαινε στις στέρνες. Από εκεί το αντλούσαν με κουβάδες, «τέστες» τις έλεγαν στο Κρανίδι. Αντί για χλώριο και άλλα μικροβιοκτόνα έριχναν στις στέρνες μικρά χέλια, τα οποία έλεγαν «γκιάλες», οι γκιάλες μεγάλωναν και γίνονταν χέλια μήκους μέτρου και πιο πολύ. Όταν ήθελαν να καθαρίσουν τη στέρνα έπιαναν την γκιάλα και την ανέβαζαν με κοφίνι επάνω, την έριχναν σε ένα τενεκέ με νερό και καθάριζαν την στέρνα, μετά πάλι με το κοφίνι την κατέβαζαν στην στέρνα και αυτή έφευγε και άρχιζε το έργο της, το φιλτράρισμα του νερού, πάλι. Επίσης κάτω από τα λιακωτά έβαζαν κιούπια, όπου το νερό από τις πλάκες του λιακωτού έπεφτε στα κιούπια και το είχαν για λάτρα.

Η στέρνα και η τέστα που έπιαναν το νερό

Πολλά μεγάλα σπίτια, με αυλές είχαν και στέρνα στην αυλή. Σε αυτήν έπεφτε το νερό από τις πλάκες της αυλής. Αυτές τις έλεγαν στέρνες του ποταμιού. Η ύδρευση των σπιτιών του Κρανιδίου, που δεν είχαν στέρνες, γινόταν από δημοτικά πηγάδια. Δημοτικά πηγάδια υπήρχαν και υπάρχουν πολλά. Μέσα στο Κρανίδι ήταν η «Σκούρα» κάτω από το Α’ Δημοτικό σχολείο. Στην περιοχή του Αγίου Χαραλάμπους υπήρχε κάποιο άλλο πηγάδι. Ανατολικά του Κρανιδίου η «Γρέμια» και της «Πικροδάφνης», ΝΑ τα «Καλατρατέικο», Πετροθάλασσας- Γκιάλεζας- Φλάμπουρου – δύο στο Πλατύ πηγάδι – και το «Κεμπέρα», ΝΔ στην Παναγίτσα, στη Βερβερόντα, ΒΔ Λάλβεθη – Βίλλα. Επίσης, κοντά στο Κρανίδι το Γραμματικό. Στην περιοχή Γραμματικού υπάρχουν και 2 βρύσες (βρυσούλες τις λένε ακόμη), με μια στοά και ένα άνοιγμα μπροστά, ωραίες και γραφικές πολύ. Δυτικά το Πούσι και το Πούσι ιρί (πηγάδι νέο), οι Λάκκες και το Γκολέμι.

Στον Κάμπο υπάρχουν το Πούσι Γκόρο και η Μόλεζα στην περιοχή Φράγχθι. Γνωστά πηγάδια, επίσης, για το καλό τους νερό είναι του Πύργου και τα δύο της Μιλίντρας. Βόρεια υπάρχουν τα δύο πηγάδια του Λουτρού, το Ζερβέικο και το Φωστινέικο, βόρεια επίσης το πηγάδι του Θωμά (λόφος που λέγεται Θωμά).

Το νερό για τις ανάγκες του σπιτιού το έπαιρναν οι κάτοικοι από τα πηγάδια που το μεταφέρανε στα σπίτια με τα ζώα ή με τα πόδια. Πήγαιναν οι γυναίκες, γέμιζαν μια μεγάλη στάμνα, την ζαλώνονταν στην πλάτη με σχοινί και την έφερναν στα σπίτια τους. Σε ορισμένες διαδρομές, σε τακτές αποστάσεις, είχαν φτιάξει πέτρινες πεζούλες, τα λεγόμενα «ακουμπιστήρια». Εκεί σταματούσαν, ακουμπούσαν το βάρος και ξεκουράζονταν.

Το πηγάδι στις Λάκκες

 Αλλά ας ξεκινήσουμε και ’μεις την διαδρομή μας στην φύση και γιατί όχι και στην παράδοση και ιστορία. Πάμε για το πηγάδι του Πύργου. Μέσα από μια όμορφη μικρή διαδρομή βρισκόμαστε στον ήρεμο χώρο του πηγαδιού. Γύρω λόφοι κατάφυτοι και βουκολικές σκηνές με τα μαντριά και με τα κοπάδια. Το πηγάδι στην μέση ενός ανοίγματος, σαν μικρή κοιλάδα στους πρόποδες των λόφων. Εμείς πήραμε τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο, υπάρχει και άλλη πρόσβαση όμως, που ξεκινάει από το δημοτικό στάδιο, με ένα καλντερίμι ωραίο και δυστυχώς το μόνο που διασώθηκε από τα υπέροχα καλντερίμια του Κρανιδίου (μαζί με το άλλο στις Βρυσούλες). Γύρω από το πηγάδι, οι γούρνες για να ποτίζονται τα ζώα. Ευτυχώς έχουν διασωθεί και γούρνες λαξευμένες σε βράχο, κορύτες τις λέμε στο Κρανίδι, έργα των μερακλήδων μαστόρων της εποχής εκείνης.

Η επέμβαση της τεχνολογίας είναι φανερή γιατί το πηγάδι το χρησιμοποιούμε τώρα για να παίρνουμε πόσιμο νερό για τα σπίτια μας. Η ομορφιά του χώρου, όμως, δεν έχει αλλοιωθεί, η γαλήνη περισσεύει.

Κοντά σε όλα τα πηγάδια και ένα κλασικό ερημοκλήσι, ο Άγιος Νικόλας του Μάη, στον Πύργο. Η παράδοση θέλει στην περιοχή να ήταν ο Πύργος κάποιου Πασά.

Φεύγουμε από τον Πύργο και τραβάμε για την Μιλίντρα. Το πηγάδι της Μιλίντρας το χρησιμοποιούμε και αυτό για πόσιμο νερό. Και αυτή η περιοχή ωραία, όχι όμως γαλήνια. Δίπλα στα πηγάδια της Μιλίντρας περνάει ο δρόμος για την Ερμιόνη. Το πηγάδι αυτό είναι ίσως το αρχαιότερο της περιοχής, το αναφέρει ο Παυσανίας στις περιηγήσεις του.

Και εδώ το ερημοκλήσι του Αγίου Ανδρέα, βυζαντινό, με λίγες τοιχογραφίες που έχουν διασωθεί. Η παράδοση λέει ότι εκεί ήταν το πρώτο νεκροταφείο του Κρανιδίου.

Επόμενο πηγάδι σε ενδιαφέρον έρχεται το πηγάδι της Βίλας. Μια περιοχή πευκόφυτη, σκέτο σανατόριο. Ένας μεγάλος λόφος, ήμερος, καλλιεργημένος και πολύ ενδιαφέρων. Η θέα που σου προσφέρει είναι υπέροχη, το μάτι φτάνει μέχρι και τα αρκαδικά βουνά, αφού ξεκουραστεί στο γαλανό του Αργολικού κόλπου. Η παράδοση λέει, ότι στην περιοχή κατοικούσαν οι Βιλιώτες, άνδρες σπάνιας ρώμης και ομορφιάς, οι οποίοι χτυπούσαν κορμό δένδρου, ρίχνοντας πέτρα και τη βύθιζαν στον κορμό. Και εδώ η εκκλησία του ιαματικού Αγίου Παντελεήμονα.

Έτσι, λοιπόν, είχε η κατάσταση της ύδρευσης των σπιτιών του Κρανιδίου.

Το 1950-52 ο αείμνηστος Δήμαρχος Κρανιδίου Μιχαήλ Χάσπαρης, έκανε γεωτρήσεις στο Πλατύ πηγάδι και υδρεύτηκε το Κρανίδι από δημοτική ύδρευση πλέον. Οι επόμενοι Δήμαρχοι έκαναν φιλότιμες προσπάθειες με νέες γεωτρήσεις αλλά τα νησιώτικα χαρακτηριστικά της Ερμιονίδας και η λειψυδρία που ταλανίζει την περιοχή δεν επιτρέπουν αισιόδοξες προβλέψεις.

Φτύμης Τουτουτζής

……………….

Δημοσιεύτηκε στο 1^ο τεύχος του περιοδικού «Ματιές στην Αργολίδα» (Ιούνιος 2001). Κάποια πράγματα από τότε έχουν αλλάξει (προς το χειρότερο). Πληροφορίες για το άρθρο είχε δώσει ο αείμνηστος φίλος Κώστας Καρανικόλας.

Φωτογραφίες: Η ασπρόμαυρη με τις γυναίκες που κουβαλούν τις στάμνες είναι του Στέφου. Οι υπόλοιπες ανήκουν στο αρχείο του ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗ. Στη φωτογραφία της ανάρτησης εικονίζεται το πηγάδι του Πύργου.

Ο Ηλίας Θερμησιώτης γεννήθηκε στις Σπέτσες το 1788 από γονείς μέτοικους από τη Θερμησία της Ερμιονίδας, εξού και το επίθετο Θερμη­σιώτης.

Το προεπιθετικό του είναι άγνωστο. Ο Ηλίας, γνώστης της ναυτικής τέχνης από μικρός, έμαθε γράμματα, ασχολήθηκε με το εμπόριο και πολύ νέος έγινε πλοίαρχος. Σύντομα απέκτησε ιδιόκτητο πλοίο, το βρίκι «Αχιλλεύς», που λίγο αργότερα το μετέτρεψε σε πολεμικό για τις ανάγκες της Επανάστασης και το κυβερνούσε ο ίδιος. Επίσης, είχε συμμετοχή σε δύο καράβια ως συνιδιοκτήτης με τη Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα. Λόγω αυτής της συνεργασίας, του ηθικού του χαρακτήρα και της τιμιότητας που τον διέκρινε, κλήθηκε να παίξει διαιτητικό ρόλο στις οικονομικές κληρονομικές διαφορές που είχε η Μπου­μπουλίνα με τα προγόνια της Γιάννη και Παντελή, γιους του Δημητρίου Χατζηπαντελή Γιάννουζα. Επειδή δεν υπήρχαν τότε ελληνικά δικαστήρια η υπόθεση έφτασε στο Πατριαρχείο Κωνσταντινου­πόλεως και ο Γρηγόριος ο Ε’ ανέλαβε να τη ρυθμίσει.

To 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία μαζί με τους Νικόλαο Μπόταση, Ρήγα Κρανιδιώτη και Γιώργο Πάνου και στις 3 Απριλίου του 1821 συμμετείχε στην κήρυξη της επανάστασης στο νησί των Σπετσών μαζί με άλλους πρόκριτους μυημένους στη Φιλική Εταιρεία.

Κατά τον αγώνα πρόσφερε μεγάλα χρηματικά ποσά για την ευόδωση της Επανάστασης. Πρωταγωνίστησε σε ηλικία 24 χρόνων στην πολιορκία της Μονεμβασιάς και, μετά την κατάληψη του Φρουρίου το 1824, διορίστηκε, από το Εκτελεστικό Σώμα, φρούραρχος του Κάστρου της Μονεμβασιάς και στρατιωτικός διοικητής της περιοχής που κάλυπτε το φρούριο. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί, διέθεσε σεβαστά χρηματικά ποσά από την περιουσία του.

Ηλίας Θερμησιώτης (ελαιογραφία σε μουσαμά, 0.8 x 1 μ.) Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Σημαντική και συνεχής υπήρξε και η συμμετοχή του στους ναυτικούς αγώνες της περιόδου, και συγκεκριμένα – πέραν του ναυτικού αποκλεισμού της Μονεμβασιάς- πήρε μέρος ως καπετάνιος του ιδιόκτητου πλοίου του Αχλλεύς σε ολες σχεδόν τις ναυμαχίες και επιχειρήσεις που συμμετείχε η σπετσιώτικη μοίρα κατά την περίοδο 1821-1826) καταγράφοντας μία εντυπωσιακή πολεμική παρουσία 64 ημερών στη θάλασσα:

• Στην καταδρομική επιχείρηση που οδήγησε στην αιχμαλωσία δύο οθωμανικών πλοίων μεταξύ Μήλου και Κιμώλου (11 Απρίλιου 1821).

• Στην επιχείρηση του Κατακώλου – Κάβο Πάπα (Σεπτέμβριος 1821).

• Στη αμφίρροπη ναυμαχία των Παλαιών Πατρών (20 Φεβρουαρίου 1822) με τον στόλο του Ισμαήλ Πασά Γιβραλταρ.

• Στις επιχειρήσεις του «τρινήσιου» στόλου υπό τον Ανδρέα Μιαούλη στη Χίο (τέλη Απριλίου 1822).

• Στις επιχειρήσεις του Ναυπλίου (Ιούνιος 1822).

• Στη ναυμαχία στο Χέλι (απέναντι από τις Σπέτσες μεταξύ του «τρινήσιου» στόλου αναντίον του Καπετάν Καρά Μεχμέτ Πασά (7 Σεπτεμβρίου 1822).

• Στις καταδρομικές επιχειρήσεις στην περιοχή του Αγίου Όρους (Αύγουστος 1823).

• Στη νικηφόρα για τους επαναστάτες ναυμαχία της Σάμου (5 Αυγούστου 1824) μεταξύ των ναυτικών μοιρών της Ύδρας και των Σπετσών εναντίον του οθωμανικού στόλου υπό τον Καπουντάν Χοσρέφ Πασά.

• Στη νικηφόρα για τους επαναστάτες ναυμαχία του Γέροντα (29 Αυγούστου 1824) μεταξύ των ναυτικών μοιρών της Ύδρας και των Σπετσών εναντίον του οθωμανικού στόλου υπό τον Καπουντάν Χοσρέφ Πασά.

• Στις επιχειρήσεις στη Μεθώνη και Κορώνη (Μάρτιος – Ιούνιος 1825).

• Στις επιχειρήαεις στην Κρήτη, Μεθώνη, Κορώνη, Νεόκαστρο (Ιούλιος – Αύγουστος 1825).

• Στις επιχειρήσεις στο Νότιο Αιγαίο (Σεπτέμβριος -Οκτώβριος 1825).

• Στις επιχειρήσεις των Παλαιών Πατρών (Δεκέμβριος -Ιανουάριος 1826).

• Στις επιχειρήσεις της Σάμου (Αϋγουστος 1826).

Στη διάρκεια των εμφυλίων συγκρούσεων ο Θερμησιώτης συντάχθηκε όπως και οι περισσότεροι νησιώτες με την πλευρά των Κυβερνητικών της φατρίας Κουντουριώτη, η οποία άλλωστε του εμπιστεύτηκε τη φρουραρχία του κάστρου της Μονεμβασιάς. Κατά την καποδιστριακή περιόδο δεν είχε καμία δραστηριότητα ούτε ανέλαβε κάποιο ναυτικό αξίωμα. Πολιτικά συντάχθηκε με την καποδιστριακή αντιπολίτευση. Η αντιπολιτευτική στάση του έναντι του καθεστώτος είχε ως συνέπεια να του δοθεί το χαμηλό – σε σχέση με την προσφορά του – δίπλωμα του αξιωματικού της Ε’ τάξεως, αν και για την οικονομική του προσφορά του αναγνωρίστηκε οφειλή 150.000 γροσίων.

Κατά την επόμενη οθωνική περίοδο επανήλθε και έλαβε τον υψηλό βαθμό του πλοιάρχου καθώς και μία θέση στην σημαντική επιτροπή με αρμοδιότητα να αξιολογήσει « τας υπηρεσίας και την ικανότητα ενός εκάστου των ναυτικών, όσοι κατά τον ένδοξον υπέρ της ελευθερίας αγώνα έλαβον μέρος». Στην επιτροπή συμμετείχαν – πέραν του Ηλία Θερμησιώτη- ο Ανδρέας Μιαούλης, ως πρόεδρος, και οι Γ. Σαχτούρης, Γ. Ανδρούτζου, Ν.Α. Αποστόλης, Κ. Κανάρης και Α. Γ. Κριεζής. Από έγγραφα του αρχείου του διαπιστώνεται ότι ο Ηλίας Θερμησιώτης παρέμεινε καθόλη της διάρκεια της οθωνικής βασιλείας μέλος της Επιτροπής Εκδουλεύσεων παρά τις διάφορες αποχωρήσεις και τοποθετήσεις μελών της.

Τα άλλα δύο παιδιά της οικογένειας Θερμη­σιώτη, οι δύο μικρότεροι αδελφοί του Ηλία, ο Νικόλαος και ο Πέτρος σε νεαρή ηλικία σκοτώθηκαν πολεμώντας ο πρώτος στη μάχη της Άμφισσας και ο δεύτερος στη μάχη της Βέργας. Στο δελτίο της Εθνολογικής Εταιρίας, ο Νικόλαος και ο Πέτρος Θερμησιώτης αναφέρονται ως γιοι του Ηλία. Δεν είναι όμως ακριβές τούτο, όπως άλλωστε όλοι οι παλιοί το γνωρίζουν στις Σπέτσες. Τούτο ακόμη φαίνεται και από το γεγονός ότι ήταν απίθανο ο Ηλίας να είχε τόσο μεγάλους γιους και να πολεμούν μάλιστα, αφού ο ίδιος ήταν την εποχή εκείνη 24 χρόνων.

Ο Ηλίας Θερμησιώτης είναι γνωστό ότι είχε δύο παιδιά, τον Ανδρέα και το Γεώργιο. Ο πρώτος γεννήθηκε το 1830 και χάθηκε πολύ αργότερα, νέος στη Μαύρη θάλασσα, όταν το καράβι του που καπετάνευε και ήταν ιδιοκτησία του, σ’ ένα από τα ταξίδια του Οδησσό – Ισπανία, με φορτίο σταριού, βούλιαξε αύτανδρο. Ο δεύτερος γιος του, ο Γεώργιος, γεννήθηκε το 1833 και πέθανε το 1929 σε βαθύ γήρας. Κατατάχτηκε στις τάξεις του Πολεμικού Ναυτικού «κατ’ επιλογή», σαν γιος ναυμάχου και έφτασε στο βαθμό του ναυάρχου πολεμώντας σ’ όλες τις θαλάσσιες πολεμικές επιχειρήσεις της τότε εποχής.

Η προσφορά του στην πατρίδα είναι ανυπολόγιστη. Στο Ιστορικό Μουσείο, σε μια αίθουσα, υπάρχει το πορτραίτο του μαζί με το σπαθί του, το ντουφέκι του και το καριοφίλι του.

Τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του τα έζησε στις Σπέτσες, όπου και πέθανε το 1871. Ο τάφος του βρίσκεται στο κοιμητήριο των Αγίων Πάντων και πάνω στην πλάκα, που σκεπάζει το μεγάλο αγωνιστή και πατριώτη, έχουν χαραχθεί τούτα τα λόγια:

«Ο πολλά μοχθήσας και δαπανήσας

εν τω Ιερώ της Ελλάδος Αγώνα.

Γεννηθείς τω 1788 απεβίωσε τω 1870*».

* θάνατος του Ηλία Θερμησιώτη, σύμφωνα με τη ληξιαρχική πράξη αποβιώσεως (βιβλίο θανάτων Δήμου Σπετσών) επήλθε στις 10.7.1871 και όχι το 1870, όπως εκ λάθους, έχει αναγραφεί επί του τάφου του (βλ. και εφημερίδα «Αλήθεια» φ. 1427/22.7.1871 (ανακοίνωση θανάτου) και εφημερίδα «Ερμούπολις» φ. 345/24.7.1871 ( επικήδειος λόγος του Επάρχου Σπετσών Λεωνίδα Παπανικολάου).

Πηγές

• Κέντρο Έρευνας Νεότερης Ιστορίας,  Παπαγεωργίου Στέφανος.

• Ηλίας Ν. Γαλέττας – Μαρίκα Β. Μπουζουμπάρδη, «Σπέτσες, Ιστορία Λαογραφία», τόμος Ά, έκδοση, Ένωση Σπετσιωτών, 2004.

• Ένωση Σπετσιωτών.

Πηγή

Με την πάροδο των ετών και τα διάφορα ιστορικά γεγονότα που έχουν συμβεί σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, πολλές περιοχές έχουν αλλάξει όνομα ή δεν γνωρίζουμε πολλά γι’ αυτές και το παρελθόν τους.

Για παράδειγμα, γνωρίζεις ποια περιοχή της Ελλάδας, αποκαλούμε ως αρχαία πόλη των Αλιέων; Πρόκειται για μια δημοφιλή τοποθεσία πολύ κοντά στην Αθήνα και έναν ιδιαίτερα δημοφιλή καλοκαιρινό προορισμό. Γιατί είναι πολύ όμορφα και δεν χρειάζεσαι πολλές ώρες για να βρεθείς εκεί. Μιλάμε, βέβαια, για το Πόρτο Χέλι. Ένα μέρος ειδυλλιακό που μπορεί να σου προσφέρει στιγμές χαλάρωσης και ηρεμίας αλλά και κοσμοπολίτικες. Λίγοι γνωρίζουν γιατί αποκαλείται αρχαία πόλη των Αλιέων. Το σίγουρο είναι ότι αποτελεί ένα ιδανικό μέρος για εκδρομή με την πρώτη ευκαιρία.

Πόρτο Χέλι: Πετώντας πάνω από την αρχαία πόλη των Αλιέων

Το Πόρτο Χέλι, λοιπόν, έχει τη δική του ιστορία. Είναι χτισμένο στα ερείπια του οικισμού των Αλιέων. Πώς πήρε το σημερινό όνομά του; Από τους παλιούς κάτοικους του τόπου οι οποίοι ήταν αλιείς πορφύρας αλλά επίσης και τεχνίτες στην επεξεργασία της ομώνυμης χρωστικής. Πρακτικά μέσα στο πέρασμα των ετών, υπήρξε μια σταδιακή γλωσσική παραφθορά του ονόματος, σε Χαλιείς και εν συνεχεία σε Χέλι. όσον αφορά το προσωνύμιο «Πόρτο», αυτό μπορεί να το καταλάβει κανείς εύκολα γιατί διέθετε λιμάνι.

Η αρχαία πόλη των Αλιέων, λοιπόν, ήταν χτισμένη ακριβώς απέναντι από τον σημερινό οικισμό στο Πόρτο Χέλι. Συγκεκριμένα, μάλιστα η Ακρόπολη της βρισκόταν στην κορυφή του λόφου. Η πόλη πριν χιλιάδες χρόνια διέθετε οχυρωματικό περίβολο με κυκλικούς και ορθογώνιους πύργους καθώς και πέντε κύριες πύλες. Μην φαντάζεσαι όμως ότι οι εικόνες που αντικρίζεις σήμερα ήταν ενδεικτικές του παρελθόντος. Κι αυτό γιατί ο κόλπος του Χελιού ήταν τότε διαφορετικός. Συγκεκριμένα η θάλασσα έφτανε αρκετά μέσα, γι’ αυτό και μέρος της πόλης, ιδιαίτερα οι δύο ναοί του Απόλλωνα, είναι σήμερα βυθισμένοι κάτω από το νερό και τη λάσπη, σε μικρό ωστόσο βάθος. Οι Αλιείς εγκαταλείφθηκαν λίγο μετά τα τέλη του 3^ου αιώνα π.Χ.

Το Πόρτο Χέλι σήμερα…

Το σημερινό Πόρτο Χέλι δεν έχει, βέβαια, καμία σχέση με την εικόνα του παρελθόντος. Σε αυτό τον μεγάλο φυσικό κόλπο στα νότια του νομού Αργολίδας, θα βρει κανείς έναν παράδεισο ειδικά για τους καλοκαιρινούς μήνες. Σήμερα. το Πόρτο Χέλι αποτελεί έναν προορισμό με ιδιαίτερα αναπτυγμένη τουριστική του υποδομή. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει καταφέρει να κερδίσει τον τίτλο «Ριβιέρα της Πελοποννήσου». Ένας φυσικός κόλπος με παραλίες που διαθέτουν πεντακάθαρα, κρυστάλλινα νερά και μπορούν να σου χαρίσουν στιγμές ξεκούρασης και ξεγνοιασιάς μια ανάσα μακριά από την Αθήνα. Η πιο γνωστή παραλία είναι η Χηνίτσα αλλά δεν πάει καθόλου πίσω το Κουνούπι με τα λευκά βότσαλα και ο Άγιος Αιμιλιανός που απλώνεται κάτω από τον λόφο με το ομώνυμο εκκλησάκι και την υπέροχη θέα στην περιοχή.

Κάντε μια βόλτα από ψηλά μέσα από το βίντεο του καναλιού Travel Inspiration στο Youtube…

πηγή

Στις 13 Μαΐου του 1924 πέθανε στο πατρικό του σπίτι, στη γενέτειρά του, σε ηλικία 61 ετών, ο Κρανιδιώτης, μεγάλος πολιτικός, Εμμανουήλ Ρέπουλης που γεννήθηκε το 1863 στο Κρανίδι.

Ήταν το τέταρτο από τα επτά παιδιά του Παντελή Ρέπουλη και της Παρασκευής Λάμπρου, από την Κοιλάδα. Μετά τα πρώτα του γράμματα στο Κρανίδι, τελείωσε το Γυμνάσιο στο Ναύπλιο και σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας.

Πλατεία Εμμ, Ρέπουλη στο Κρανίδι

Διακρίθηκε στη δημοσιογραφία με την πλούσια και δυναμική αρθρογραφία του και στην πολιτική. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος στις εφημερίδες Ακρόπολις, Σκριπ, Νέον Άστυ, Εστία.

Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Ερμιονίδας το 1899. Η μαχητικότητα και οι εκσυγχρονιστικές του ιδέες τον οδήγησαν στην πολιτική ομάδα των «Ιαπώνων» και από το 1910 έγινε στέλεχος του κόμματος των Φιλελευθέρων και ο στενότερος συνεργάτης του Ελευθερίου Βενιζέλου, στο πλευρό του οποίου αγωνίστηκε για την επίλυση σπουδαίων κοινωνικών και εθνικών θεμάτων.

Οικία Ρέπουλη στο Κρανίδι

Από το 1910 μέχρι το 1920 ανέλαβε εξέχουσες πολιτικές θέσεις (Υπουργός Εσωτερικών, Οικονομικών, γενικός διοικητής Μακεδονίας, αναπληρωτής Υπουργός του Προέδρου της Κυβέρνησης, αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης καθώς και προσωρινός Υπουργός σε άλλα υπουργεία). Ως υπουργός Εσωτερικών εισηγήθηκε το 1912 το νόμο ΔΝΖ/1912 περί Δήμων και Κοινοτήτων. Ήταν μαζί με τον Βενιζέλο το 1916 στη Θεσσαλονίκη και μετά την ήττα των Φιλελευθέρων το 1920 αυτοεξόριστος στο Παρίσι. Επανεξελέγη το1923 βουλευτής, αλλά τον πρόδωσε η υγεία του.

Οραματιστής, μαχητικός, ανιδιοτελής, ασυμβίβαστος, με νεωτεριστικές απόψεις και διορατικότητα, με ήθος, φιλομάθεια και εργατικότητα, γνωστός για τη ρητορική του δεινότητα συνέβαλε αποφασιστικά στο μεταρρυθμιστικό έργο των κυβερνήσεων του Βενιζέλου και στη διαμόρφωση μιας πιο ισχυρής Ελλάδας.

Γιάννης Μαργέτας

Όπως όλες οι περιοχές της χώρας μας, έτσι και το Κρανίδι πλήρωσε το τίμημα στο βωμό της αναζήτησης μιας καλύτερης ζωής στα μακρινά τα ξένα. 

Πολλοί είναι αυτοί που έφυγαν, κάποιοι χάθηκαν στην ξενιτιά, κάποιοι γύρισαν και κάποιοι, έχοντας φτιάξει τη ζωή τους εκεί, σε κάθε ευκαιρία επισκέπτονταν τον τόπο τους, να δουν από κοντά συγγενείς και φίλους.

Ο παλιός Κρανιδιώτης μετανάστης στην Αμερική, επιστρέφοντας μετά από χρόνια στην πατρίδα, την ώρα που ετοιμαζόταν να βγει στα καφενεία, σκέφτηκε πως θα ήτανε καλό να φορέσει τα ρούχα που φόραγε εδώ πριν να φύγει, για να μην το «παίξει» πλούσιος Αμερικάνος και προκαλέσει. Έλα, όμως, που η κίνησή του αυτή δεν εκτιμήθηκε. Κάποιοι, κακεντρεχείς, όταν τον είδαν, σχολίασαν:

«Ούού, με τα ίδια έφυγε, με τα ίδια μας ήρθε!»

Του το σφύριξαν και λογικό ήταν να πληγωθεί. Έτσι, όταν, μετά από καιρό ξαναγύρισε φόρεσε τα χρωματιστά, τα Αμερικάνικα και βγήκε στα καφενεία. Όμως, τα σχόλια πάλι δεν έλειψαν:

«Ούού, κοιτάξτε τον, που φόρεσε τα Αμερικάνικα για να μας θαμπώσει!»

Και αυτό το σχόλιο έφτασε στ’ αυτιά του – τίποτα δεν μένει κρυφό σ’ αυτόν τον τόπο…

Έτσι, όταν για τρίτη φορά ξαναφάνηκε στο Κρανίδι, πριν βγει έξω να περπατήσει, έστειλε τον τελάλη να τελαλήσει:

«Ήρθε ο Αμερικάνος και ρωτά: Να βάλει γραβάτα ή να μη βάλει; Να φορέσει σακάκι η να μη φορέσει; Να βάλει βρακί ή να μη βάλει;»

Έτσι, για να είναι σίγουρος για την άποψη των ντόπιων… ενδυματολόγων, μπας και αποφύγει τα εκ νέου σχόλια…

…………….

Φωτο: Η φωτογραφία του παλιού τελάλη δεν είναι από το Κρανίδι. Δυστυχώς, από τους τελάληδες της περιοχής υπάρχει μόνο του Παναγή, τελευταίου τελάλη των Διδύμων (Στέφου Αλεξανδρίδη)….

Γιώργος Ν. Μουσταΐρας

Η κυρά Βιτόριζα ζούσε – κατά τον μύθο – πριν πάρα πολλά χρόνια στην Ερμιόνη. Κατοικούσε σε μία σπηλιά στο Μπίστι και μια εκδοχή του μύθου έλεγε πως πρόσμενε τον άντρα της και τον γιο της που είχαν πνιγεί. Πολλοί δε έλεγαν ότι ήταν αερικό.

Πάνω σ’ αυτή την παράδοση, που του την είχε διηγηθεί ο αείμνηστος Αντώνης Πάλλης (Παλαιός), ο Βαγγέλης Πίλουρης έγραψε ένα αρβανίτικο τραγούδι:

Νε μπίστιν τ Καστρίουτ (Ερμιόνιτ),

ατιέ κι σότ ιστ νιέ φάρο ,

νιέ ιστορί σρκρόϊτι,

νιέ πλιάκκ με χάρον.

Πλιάκα, ζόνια Βιτόριζα

μέ τ δ’μπουρ ζʼμρν,

ψε χούμπου μπούριν εδέ ντιάλιν,

νιέ ναττ νε ντέτι.

Ρ’ντ-ρ’ντ, τζάρ σίλ κ’μπτ,

πλιάκκα Βιτόριζα

νε μπίστι γκίθ νάττ στούαρα,

με νιέ λάμπ νε ντόρρ.

Τσα χερρ, με ντρίτν γκα

χ’νζα, κρκόνεϊ πρ νιέ

τ μπάρδ πλιέχουρ.

Μα άσε μπαρκί,

άσε πλιέχουρ

νούκου βίνεϊ…

Βέτμ έρα ε φτόχτ.

Εδέ βίτρατ σκόϊν,

πάα μπούρρ, πάα ντιάλιε,

λιότι ν σίι ου θάα,

πάα βαϊτίμ, πάα παρηγορίι.

Βάτε ζόνια Βιτόριζα νε Ζότι,

εδέ τσόϊτι φ’μίλιεν,

εδέ τ γκίθ Ερμιονίτ,

ε κουϊτόϊν

με σιούμ ντασιουρίι

Απόδοση:

Στου Καστρίου την ουρά

πού σήμερα έχει έναν φάρο

μία ιστορία έγραψε

μία γριά με το χάρο

Η γριά κυρά Ελευθερία

με την πονεμένη καρδιά

Γιατί έχασε τον άντρα

και το παλικάρι

ένα βράδυ στη θάλασσα

Βαριά βαριά τα πόδια της

σέρνει η γριά Ελευθερία

στο Μπίστι κάθε βράδυ

όρθια με μία λάμπα στο χέρι

Κάποιες φορές με το φως του φεγγαριού

κοιτούσε για λευκό πανί

Μα χωρίς βάρκα, χωρίς πανί

μόνο κρύο αέρα

Και τα χρόνια πέρασαν

χωρίς άντρα χωρίς παλικάρι

το δάκρυ στα μάτια ξεράθηκε

χωρίς μοιρολόι

Πήγε η κυρά Ελευθερία στον Κύριο

και βρήκε την οικογένειά της

όλοι οι Ερμιονίτες την θυμούνται

με πολύ μεγάλη αγάπη

Σαν σήμερα στις 11 Απριλίου 1821 οκτώ σπετσιώτικα πλοία αιχμαλώτισαν τρία τουρκικά στη Μήλο. Ήταν η πρώτη ναυτική επιτυχία των επαναστατημένων Ελλήνων.

Οι Σπετσιώτες ήταν η πρώτοι νησιώτες που συμμετείχαν στον εθνικό ξεσηκωμό.

Στις 3 Απριλίου του 1821 ο Γεώργιος Πάνου και ο Παναγιώτης Μπότασης υψώνουν τη σημαία της επανάστασης στην καγκελαρία (διοικητήριο) των Σπετσών. Αμέσως μετά, μία μοίρα του πανίσχυρου στόλου του νησιού, με επικεφαλής τη Λασκαρίνα Μπούμπουλη (Μπουμπουλίνα) και τον Μανόλη Ορλόφ, απέπλευσε για το Ναύπλιο, προκειμένου να ενισχύσει τους επαναστάτες που το πολιορκούσαν. Συγχρόνως, ένας άλλος σπετσιώτικος στολίσκος κατευθύνθηκε προς τη Μονεμβασιά για να υποστηρίξει από θαλάσσης την πολιορκία της καστροπολιτείας, με την κομβική σημασία για την τύχη της επανάστασης στην Πελοπόννησο.

Στις 11 Απριλίου οκτώ σπετσιώτικα πλοία αποσπάσθηκαν από την πολιορκία της Μονεμβασιάς και κατευθύνθηκαν στη Μήλο για να εξακριβώσουν τις πληροφορίες ότι εκεί ναυλοχούσαν τρία τουρκικά πολεμικά πλοία. Επικεφαλής του στολίσκου ήταν ο Νικόλαος Ράπτης και καπετάνιοι οι Νικόλαος και Βασίλειος Ορλόφ, Αναγνώστης και Παύλος Ανάργυρος, Γεώργιος Κούτσης και Αναστάσιος Ανδρούτσος.

Τα τουρκικά πλοία (μία κορβέτα με 26 κανόνια, ένα μπρίκι με 16 κανόνια κι ένα μεταγωγικό με πολεμικό υλικό) ήταν όντως προσωρμισμένα στον κόλπο της Μήλου και είχαν προορισμό το Ιόνιο για να ενωθούν με τον τουρκικό στόλο που έπλεε πλησίον της νησίδας Μούρτος (κοντά στα σημερινά Σύβοτα της Θεσπρωτίας).
Οι Σπετσιώτες τα κατέλαβαν με καταδρομική επιχείρηση, συναντώντας μικρή αντίσταση.

Ιδού πώς περιγράφει τη συμπλοκή μια αναφορά της εποχής, που συνέταξε μάλλον ο Βασίλειος Ορλόφ:

«Τα σπετσιώτικα πλοία επρόβαλαν εις τους Τούρκους να παραδοθούν. Και το μεν βρίκιον και το τρανσπόρτο -το μεταγωγικόν- παρεδόθησαν ευθύς, η δε κορβέττα έκοψε τας γούμενάς της και εξελθούσα εις τα πανιά, ήρχισε να κτυπά. Αυτοί, χωρίς αναβολήν καιρού, ηθέλησαν να πέσουν επάνω της. Και επειδή ο άνεμος ήτο δυνατός, με το πέρασμα ενός πλοίου ερρίφθησαν 26 Έλληνες μέσα εις την κορβέτταν, η οποία είχε 90 Τούρκους και 20 ραγιάδες Έλληνας. Οι δε Τούρκοι εμαζώχθησαν προς το μέρος της πρύμνης, οι δε 26 Σπετσιώται κατέλαβαν το μέρος της πλώρης και επολεμούσαν με όλους. Αφού επήρε τον γύρον του το ελληνικόν πλοίον, εματάπεσεν επάνω της κορβέττας και την εξουσίαζε με θάνατον 79 Τούρκων και 7 Ελλήνων».

Με το «ρεσάλτο της Μήλου» σχετίζεται κι ένα περιστατικό που συνέβη λίγο νωρίτερα πλησίον της Τήνου. Ένα σπετσιώτικο πλοίο συνάντησε μια αυστριακή γολέτα πλησίον της Τήνου, στην οποία επέβαιναν πενήντα Τούρκοι, με αποσκευές γεμάτες πλούτο. Οι Τούρκοι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και οι αποσκευές τους λαφυραγωγήθηκαν. 

Ο Γρηγόριος Κ. Πέρβελης ήταν από τους πρωτεργάτες του απελευθερωτικού αγώνα του 1821.

Όπως αναφέρει ο Σπύρος Δ. Λουκάτος ο Γρηγόριος Πέρβελης ή Πέρβαλης καταγόταν από τις Σέρρες.

«Πρωταρχικά πήρε μέρος στην επανάσταση στη Βλαχία υπό τον Νικόλαο Υψηλάντη, μετά δε την αποτυχία της κατέβηκε στην Ελλάδα και συνέχισε τους αγώνες του.»

Υπέγραψε «εις έλλειψιν Γραμματέως» έγγραφο του Θεοδώρου Νέγρη, αρχιγραμματέα της Επικρατείας, Μινίστρου των Εξωτερικών Υποθέσεων και προέδρου του Συμβουλίου των Μινίστρων, στις 2 Φεβρουαρίου 1822 στην Κόρινθο.

Μαρτυρείται ακολούθως, γραμματέας του Υπουργείου των Ναυτικών κατά τη δεύτερη βουλευτική περίοδο (1823-1824), και γραμματέας του Βουλευτικού Σώματος κατά την τρίτη βουλευτική περίοδο (1824-1826).

Χρημάτισε έπαρχος του Κρανιδίου κατά τον Μάιο 1825 και από το Κρανίδι αλληλογράφησε στις 25 Μαΐου 1825 με τον Γεώργιο Κουντουριώτη, πρόεδρο, τότε, του Εκτελεστικού Σώματος και αργότερα, στις 30 Μαΐου 1825 από το Ναύπλιο καταδεικνύοντας τις σχέσεις μαζί του.

Χαρακτηριζόταν, μάλιστα, ως «γραμματοκομιστής» των Κουντουριωταίων προς διάφορους πολιτικούς ή στρατιωτικούς παράγοντες, ενώ, εξάλλου, στενές ήταν οι σχέσεις του και με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο.

Στα Καποδιστριακά χρόνια πήρε μέρος στην εκστρατεία του Δημητρίου Υψηλάντη στην Ανατολική Στερεά.

πηγή