Ο Δήμος Ύδρας σε συνεργασία με τον Δήμο Πύλου Νέστορος και την Σχολή Ναυπηγών, Μηχανολόγων και Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
με αφορμή την επέτειο της μάχης της Σφακτηρίας και την έξοδο του πλοίου «Άρης», διοργανώνουν διαδικτυακή επιστημονική ημερίδα στις 26/04/2021 με θέμα: «Το Θρυλικό Μπρίκι Άρης»
Χαιρετισμό θα απευθύνουν: Ο Δήμαρχος Ύδρας Γεώργιος Κουκουδάκης Ο Δήμαρχος Πύλου-Νέστορος Παναγιώτης Καρβέλας
Εισηγητής Ιωάννης Χατζηγεωργίου, Ναυπηγός, Μηχανολόγος-Μηχανικός, Αντιπρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Τίτλος Εισήγησης: «Τεχνικά Χαρακτηριστικά του Πάρωνα «Άρης» του Υδραίου Αναστάσιου Τσαμαδού»
Ιωάννης – Γιάννος Γιάννουζας γεννήθηκε στις Σπέτσες το 1790 και είναι το πρώτο από τα τρία παιδιά του πλοιάρχου Δημητρίου Γιάννουζα και της θρυλικής Λασκαρίνας, της μετέπειτα Μπουμπουλίνας.
Ο πατέρας του χάθηκε πολεμώντας κατά των Αλγερίνων πειρατών (1797) και η Μπουμπουλίνα ξαναπαντρεύτηκε το 1801 τον επίσης σπετσιώτη αλλά και πολύ πλούσιο καραβοκύρη Δημ. Μπούμπουλη. Μα και η δική του τύχη δεν ήταν καλύτερη, γιατί κι αυτός σκοτώθηκε πολεμώντας κατά των Αλγερίνων πειρατών το 1811.
Ο Γιάννος Γιάννουζας από μικρός ακολούθησε το ναυτικό επάγγελμα και από την αρχή της Επανάστασης τάχτηκε στο πλευρό της μητέρας του Λασκαρίνας. Ο γιος βοηθούσε υπέρμετρα τη μητέρα του στη μεγαλουργό δράση της. Για αρκετό χρονικό διάστημα πολιορκούσε το Ναύπλιο μαζί της, επιβαίνοντας στο ιδιόκτητο καράβι της «Αγαμέμνων».
Όταν πληροφορήθηκε ότι ο Κεχαγιάμπεης με ισχυρό στρατό κατευθύνεται στο Άργος, αφού ήρθε σε συνεννόηση με τους πολιορκητές του Ναυπλίου, Δημήτριο Τσώκρη και τον Κρανιδιώτη Παπαρσένη Κρέστα, στρατοπέδευσε με ένα ολιγομελές σώμα Αργείων και Σπετσιωτών (24 Απριλίου 1821) στα πρόχειρα ταμπούρια που έφτιαξε κοντά στο χείμαρρο Χάραδρο ή Ξεριά, λίγα λεπτά έξω από το Άργος. Τα παλικάρια του Γιάννουζα ήσαν λίγα και απειροπόλεμα, ενώ οι επερχόμενοι κατά του Άργους τουρκαλβανοί του Κεχαγιάμπεη ήταν εμπειροπόλεμοι και τρεισήμισι χιλιάδες περίπου. Παρόλες, όμως, τις λυσσαλέες τους επιθέσεις για να καταλάβουν τα πρόχειρα ταμπούρια του Γιάννουζα, δεν κατόρθωσαν να τα χαλάσουν. Οι απώλειές τους ήταν μεγάλες. Παρόλα αυτά, ένα τμήμα του εχθρού με επικεφαλής τον περιβόητο για την παλικαριά του Βελήμπεη κατόρθωσε να πλησιάσει πολύ κοντά στα ταμπούρια του. Στο αντίκρισμα του Βελήμπεη, ο γιος της Μπουμπουλίνας πετιέται από το χαράκωμά του, του επιτίθεται, τον πληγώνει, τον ρίχνει κάτω από το άλογό του και αρπάζοντάς τον από τα μαλλιά ετοιμάζεται να του κόψει το κεφάλι, όταν ένα βόλι τουρκαλβανίτικο τον πληγώνει θανάσιμα. Ο θάνατός του εξαγριώνει τους λίγους συντρόφους του και τους κάνει, αψηφώντας το θάνατο, να πεταχτούν όλοι έξω από τα ταμπούρια τους και να επιτεθούν με λύσσα στους Τουρκαλβανούς για να εκδικηθούν το θάνατο του αρχηγού τους. Μα είναι τόσο λίγοι και οι άλλοι τόσοι πολλοί, που σε λίγο το έδαφος στρώνεται από τα κορμιά τους.
Έτσι στον Ξεριά, με το γιο της Μπουμπουλίνας, τον Γιάννο Γιάννουζα, και τα παλικάρια του, γράφτηκε μία από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας του Εικοσιένα, που μοιάζει μ’ εκείνη του Λεωνίδα με τους τριακόσιους στις Θερμοπύλες.
Ο φωτογράφος πριν πενήντα – εξήντα χρόνια ήταν απολύτως απαραίτητος. Τότε δεν υπήρχαν φωτογραφικές μηχανές ενώ τώρα και η «κουτσή Μαρία» έχει μηχανή και δεν έχει ανάγκη το… πουλάκι του φωτογράφου.
Άλλη μια φορά, τα παιδιά του Κρέστα από το Πορτοχέλι, είχαν σκοτώσει έναν μεγάλο πελεκάνο, το άνοιγμα των φτερών του ήταν τέσσερα μέτρα. Τον έδωσα στον Πέτρο Λουκά, μου τον βαλσάμωσε και ποιος δεν έδωσε τον οβολό του να φωτογραφηθεί με το πτηνό; Από τις Σπέτσες μέχρι το γήπεδο του Ερμή στην Ερμιόνη.
Σπέτσες, Νοέμβριος του 1957
Θυμάμαι, χρόνια τώρα πριν τον πόλεμο, με πήρε ο πατέρας μου και πήγαμε στο Λεωνίδι, σε ένα πανηγύρι. Βράδιασε και κόσμος πολύς και κατάλυμα να μείνουμε πουθενά, όπου μας είπαν «αν θέλετε σ’ αυτό το σπίτι μπορείτε να μείνετε αλλά βγαίνουν φαντάσματα. Αν δεν φοβόσαστε…» Ο πατέρας μου Μικρασιάτης άφοβος, μείναμε. Το πρωί μαζεύτηκε ο κόσμος να δει αν μας φάγανε τα φαντάσματα. Τρίβαν τα μάτια τους όταν μας είδαν, όπου μάθαμε πως ύστερα από ένα μήνα πουλήθηκε το σπίτι! Την άλλη μέρα ξεκινήσαμε για τα Τσιτάλια, ένα χωριό του Λεωνιδίου. Ο κόσμος πολύς, η εκκλησία μικρή, ο παπάς μόνος του γιατί τον ψάλτη τον είχε πιάσει… κόψιμο και δεν μπορούσε να πάει. Ο πατέρας μου, χρόνια ψάλτης, βρήκε την ευκαιρία και η λειτουργία βγήκε μια χαρά και ο παπάς πριν τελειώσει, καθώς έμαθε πως ήλθαμε και από τις Σπέτσες, βγάζει λόγο και λέει στους χριστιανούς: «Αγαπητοί μου χριστιανοί, ο άνθρωπος αυτός, που ήλθε από τα πέρατα της οικουμένης και με τη φωνή του ελάμπρυνε το πανηγύρι μας και ο οποίος τυγχάνει να είναι και φωτογράφος, ένα σας λέω: Αλί και τρις αλί σε όποιον δεν βγάλει το πορτρέτο του!» Ο κόσμος πριν από τον πόλεμο, αγράμματος ων, φοβήθηκε το «αλί και τρις αλί» και μόλις τελείωσε η εκκλησία έκανε ουρά ποιος να πρωτοβγάλει το πορτρέτο του. Οι πιο πολλοί ήσαν με γκλίτσες και ακόμα υπήρχαν φουστανέλες, βάλαμε και ένα νούμερο σε έναν τράγο, που κληρώσανε και μας έπεσε εμάς και με τα λεφτά που πήραμε αγοράσαμε και ένα μικρό τουλούμι τυρί…
Με παρέα από τα Δίδυμα
Η πενία τέχνας κατεργάζεται, φτώχια παντού και μετά τον πόλεμο ρολόγια χειρός δεν υπήρχαν. Τότε εγώ βρήκα τρία ρολόγια χαλασμένα και τρία ζεύγη γυαλιά ηλίου και άρχισα να τους τα φοράω και να βγάζουν φωτογραφίες με το χέρι στον ώμο του άλλου για να φαίνεται ότι έχει ρολόι. Αλλά τα γυαλιά τι τα θέλανε, τω καιρώ εκείνω, βγαίνανε σαν… στραβοί στον Άδη αλλά ήταν τότε στη μόδα, όπου εδούλεψα καλά. Επίσης, όταν αγόρασα μια βέσπα, ποιος νέος δεν είχε βγάλει φωτογραφία με τη βέσπα μου. Μέσα σ’ ένα μήνα έβγαλα τα λεφτά της βέσπας. Άλλη ιδέα για να βγάζω τον οβολό ήταν τότε που η εταιρεία KODAK μου είχε στείλει δυο κούκλες σε φυσικό μέγεθος. Ερχόντουσαν, λοιπόν και τις αγκαλιάζανε και στέλναν στους φίλους ναυτικούς να δουν τη… νέα γκόμενα!
Στέφος Αλεξανδρίδης
Η λεζάντα της φωτογραφίας του άρθρου: Ο Στέφος εν μέσω του Ανδρέα Πουλή και του Αντώνη Υφαντίδη
Δημοσιεύθηκε στον έντυπο ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗ στις 22-10-2008 και περιέχεται στο βιβλίο “Έρδι Στέφουα” (εξαντλημένο). Οι ιστορίες του Στέφου θα δημοσιεύονται – μέχρι… εξαντλήσεως – κάθε Παρασκευή από εδώ.
Ο Δήμος Ύδρας σε συνεργασία με τον Δήμο της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου διοργανώνουν, σήμερα, Πέμπτη 22 Απριλίου 2021, διαδικτυακή επιστημονική ημερίδα με θέμα:
«Ο Τιτάνιος Αγώνας του Ναυτικού της Ύδρας για τον ανεφοδιασμό του Μεσολογγίου».
Χαιρετισμό θα απευθύνουν: Ο Δήμαρχος της Ιεράς Πόλις Μεσολογγίου Κώστας Λύρος και ο Δήμαρχος Ύδρας Γεώργιος Κουκουδάκης
Εισηγητές
1. Νικόλαος Ζαχαριάς, Καθηγητής Αρχαιομετρίας και Πολιτιστικής Τεχνολογίας, στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου – Μέλος της Επιτροπής “Ιερά Πόλις Μεσολογγίου Επανάσταση Αυτοθυσία” Τίτλος εισήγησης: «Τα Ξύλινα Τείχη της Ύδρας και το Λίθινο Τείχος του Μεσολογγίου του Αγώνα του 1821»
2. Γεώργιος Κουκουδάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Στρατηγικής Ανάλυσης , Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων. Τίτλος Εισήγησης: «Οι Αγώνες της Ύδρας για το Μεσολόγγι»
Ένας από τους συγγραφείς που ασχολήθηκαν με τον Νικόλαο Γαλάτη ήταν ο Ελευθέριος Μωραϊτίνης – Πατριαρχέας, ο οποίος συνέγραψε την ιστορική μονογραφία «Νικόλαος Γαλάτης – ο Φιλικός», το 2002.
Σύμφωνα λοιπόν με τον Πατριαρχέα ο Γαλάτης είχε πολλά προσόντα αλλά δεν ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος να διοικήσει ως αρχηγός την Φιλική Εταιρεία και κατ’ επέκταση την Επανάσταση που προετοιμαζόταν. Τα μέλη της Αρχής απέβλεπαν σε κάποιον από τους πρώτους του Γένους. Ο Γαλάτης δεν ήταν τέτοιος ούτε μπορούσε να προσφέρει όσα ένας Καποδίστριας ή ένας Υψηλάντης. Εξ άλλου στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες είχε κάνει πολλές αταξίες. Όμως ουδέποτε υπήρξαν αποδείξεις ότι ήταν σπάταλος ή ξόδευε χρήματα της Φιλικής Εταιρείας. Πολύ περισσότερο ότι σκέφτηκε να την προδώσει.
Ο Φιλήμων (1798 – 1874), ιστορικός και εκδότης της εφημερίδας «Αιών», ο οποίος είχε κατηγορήσει και τον Ξάνθο, καταλογίζει στον Γαλάτη πρόθεση προδοσίας αόριστα και χωρίς αποδείξεις και ατυχώς η Ιστορία επηρεάστηκε από αυτά.
Ο Σπύρος Μελάς (1882 – 1966) άγγιξε σχεδόν την αλήθεια γράφοντας ότι ο Γαλάτης καταγόταν από λαμπρό γένος, είχε εξαιρετική μόρφωση αλλά και ορμή. Έχοντας συνείδηση της υπεροχής του ζήτησε από τους ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας να του παραδώσουν τα έγγραφά της. Αυτοί αρνήθηκαν και η οργή του τον τύφλωσε και τους φοβέρισε ότι θα πήγαινε στην Αγγλική Πρεσβεία, με την οποία διατηρούσε άριστες σχέσεις, για να φανερώσει τα πάντα.
Οι άλλοι αρχηγοί, τονίζει ο Μελάς, μπορεί να μην είχαν τα προσόντα του Γαλάτη αλλά ήταν άνθρωποι σοβαροί που δεν μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο το έργο τους αφήνοντάς το στη διάθεση του Γαλάτη. Έβαλαν λοιπόν έναν συμπατριώτη τους καπετάνιο, μέλος της Φιλικής Εταιρείας, να τον παρακολουθεί. Ο Γαλάτης το αντιλήφθηκε και έπαιξε παιχνίδι. Έκανε μια μέρα πως πήγε στο σπίτι του Χαλέτ Εφέντη στην Κωνσταντινούπολη να προδώσει την Εταιρεία. Ο καπετάνιος τον εμπόδισε και ο Γαλάτης του είπε «ε, ναι θα σας πρόδιδα, αφού δεν μου παραδίδετε το αρχείο».
Κάπως έτσι θα έγιναν μάλλον τα πράγματα χωρίς να υπάρχει πάντως βεβαιότητα. Όσα εις βάρος του Γαλάτη ιστορεί ο Φιλήμων το πιθανότερο είναι να χαλκεύτηκαν για να δικαιολογήσουν την μετέπειτα εκτέλεση του Γαλάτη, που όταν έγινε αντιληπτή δημιούργησε μεγάλη αναταραχή.
Είναι πάντως σίγουρο ότι η δολοφονία του Γαλάτη σχεδιάστηκε αμέσως μετά το θάνατο του Σκουφά, ο οποίος τον προστάτευε. Ο Ξάνθος στα απομνημονεύματά του επιμένει ότι η απόφαση θανάτωσης του Γαλάτη υπήρξε έργο του Τσακάλωφ από κοινού με τον επιστήθιο φίλο του Γαλάτη, τον Πάνο Δημητρόπουλο, αρματολό από το Μοριά. Θεωρεί ότι η εκτέλεση του Γαλάτη ήταν επιβεβλημένη για να μην διαρρεύσει το μυστικό της Εταιρείας και να ματαιωθεί το τόσο μεγάλο έργο της.
Αν όλα αυτά είναι σωστά και σύμφωνα πάντα με τον Πατριαρχέα τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη δολοφονία του Γαλάτη την έχει ο Τσακάλωφ. Και αυτό διότι ο Τσακάλωφ ήταν το μέλος της Αρχής που αποφάσισε τη δολοφονία και που στη συνέχεια έπεισε τον Δημητρόπουλο να την εκτελέσει.
Δεν μπορούμε όμως να καταδικάσουμε αυτούς τους ανθρώπους ως κοινούς εγκληματίες. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι διακυβεύονταν όσα με τόσο κόπο είχε επιτύχει η Φιλική Εταιρεία.
Να μην ξεχνάμε ότι ο Γαλάτης δρούσε κάποιες φορές με έναν ενθουσιασμό που συχνά δεν ξεχώριζε από την τρέλα. Γι’ αυτό έγινε και «σύμβολο των απόλυτων ημερών της νιότης που προσφέρει όλο το πάθος της τρικυμισμένης ψυχής του στον έρωτα αλλά και στον αγώνα για τη λευτεριά».
Κατά τη γενικώς παραδεδεγμένη άποψη η εκτέλεση του Γαλάτη έγινε στην Ερμιόνη τον Ιανουάριο το 1819. Όπως αναφέρει ο Πατριαρχέας στο βιβλίο του, ο ίδιος επισκέφτηκε την Ερμιόνη, για μια επιτόπια έρευνα και εκεί είχε την τύχη να συναντήσει τον φιλόλογο Απόστολο Γκάτσο, τον οποίο αποκαλεί λόγιο. Ο Γκάτσος του υπέδειξε, σύμφωνα με την προφορική παράδοση, το σημείο που αποβιβάστηκε στη θέση Μπίστι στην Ερμιόνη η ομάδα του Τσακάλωφ, το οποίο σημείο φέρει την αρβανίτικη ονομασία «Σκάβιζα ε Γαλιότσι» δηλαδή η Σκάλα (αποβάθρα) του Γαλάτη και κάπου εκεί έγινε η δολοφονία.
Η εκτέλεση του Γαλάτη
Στο βίντεο που ακολουθεί αποτυπώνεται ο σχεδιασμός της εκτέλεσης του Γαλάτη στην Κωνσταντινούπολη (1818) καθώς και το τραγικό του τέλος στην Ερμιόνη (1819).
Το απόσπασμα είναι παρμένο από το ιστορικό δράμα «Νικόλαος Γαλάτης» του Σπύρου Ευαγγελάτου, που ανέβηκε στην Ερμιόνη (Μάρτιος 2019) σε διασκευή Τίνας Αντωνοπούλου και σκηνοθεσία Δημήτρη Σίδερη με τη συνεργασία ΙΛΜΕ και ΘΟΕ. Εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί: Γιώργος Λεβέντης (Γαλάτης), Ηρώ Σαρδελή (Ηνογέτνη) Θανάσης Πάτσιος (Ξάνθος) Παναγιώτης Δερματάς (Τσακάλωφ), Κώστας Πεντεδέκας (Δημητρόπουλος) και Μανώλης Σκούρτης (Καπετάν Λειβαδάς).
H Επιτροπή Σχεδιασμού Επετειακών Εκδηλώσεων «Ερμιονίδα 2021» ανακοίνωσε το πρόγραμμα των εκδηλώσεων για την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821.
6-16/5/2021: Τα Σωζόμενα Κτίσματα των Μητσαίων”. Ερμιόνη, Εταιρεία Μελετών Ερμιονίδας, Δημοτικό Σχολείο Ερμιόνης, Χορευτική Ομάδα Ερμιόνης
23/5/2021: “Γκούρι Βιτορέσε” η Πέτρα της Νίκης και της Τύχης. Κρανίδι, Χορευτική Ομάδα Ερμιόνης, Ερμιονικός Σύνδεσμος
1-20/06/21: Δημιουργία Παιδικού Αναγνώσματος με θεματολογία την Ελληνική Επανάσταση και στοιχεία της τοπικής ιστορίας. Κρανίδι, Τζένη Μέξη, Σπυριδούλα Ζέρβα (Νηπιαγωγοί)
21-22/08/21 “Οι Μητσαίοι στην Εθνεγερσία του 1821”. Ερμιόνη, Ερμιονικός Σύνδεσμος, Κοινότητα Ερμιόνης
25/08/21: Εκπαιδευτικά Πρόγραμμα: “Η Γ’ Εθνοσυνέλευση 1827, μέσα από πίνακες ζωγραφικής “, (για παιδιά 5 – 8 χρονών). Ερμιόνη, Ιστορικό & Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης, Ελένη Βλάσση – Δημαράκη
1/9/21: Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα : “Η Γ’ εθνοσυνέλευση 1827, μέσα από πίνακες ζωγραφικής “, (για παιδιά 8 -15 χρονών). Ερμιόνη, Ιστορικό & Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης, Ελένη Βλάσση – Δημαράκη
3-5/09/21: Τρεις διαλέξεις για τους Αγωνιστές του Κάτω Νεχαγιέ (Ερμιονίδας). Δίδυμα, Κρανίδι Ερμιόνη, Ιστορικό & Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης, Κρανίδι, Γεώργιος Βουτσίνος
17-19/21: Επιστημονικό Συνέδριο :”Η Γ ” Εθνοσυνέλευση στην Ερμιόνη, το Σύνταγμα της Τροιζήνας και η επίδραση τους στην Επανάσταση και στο δημοκρατικό βίο της σύγχρονης Ελλάδας” Ερμιόνη, Θεατρικός Όμιλος Ερμιονίδας, Δήμος Ερμιονίδας, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κωνσταντίνος Μποτόπουλος Συνταγματολόγος – Συγγραφέας
8-21/11/21: Η Άλωση του Παλαμηδίου 30-11-1822, και η συμβολή του Σταμάτη Μήτσα. Ερμιόνη Εταιρεία Μελετών Ερμιονίδας, Δημοτικό Σχολείο Ερμιόνης, Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμιόνης, Χορευτική Ομάδα Ερμιόνης
27/11/21: Προσκυνηματική εκδρομή στα Δερβενάκια. Λαογραφικό Κέντρο Κρανιδίου
04/12/21: Παρουσίαση Φορεσιάς Παπαρσένη – Παρουσίαση ντοκιμαντέρ “Στα ίχνη του Παπαρσένη Κρέατα”, Κρανίδι, Λαογραφικό Κέντρο Κρανιδίου Εκπαιδευτικοί και μαθητές
Ποιός δεν θυμάται, από τους (πολύ) μεγαλύτερους στο Κρανίδι, τον μάστρο – Σπύρο Δεκαβάλα;
Μάστορας καλός, επισκεύαζε όπλα, ραπτομηχανές, ρολόγια και ό,τι άλλο του έπεφτε στα χέρια. Ήταν όμως και άνθρωπος θυμόσοφος και πλακατζής. Να, λοιπόν, κάποιες όμορφες ιστορίες του
Η μισή πληρωμή
Κάποτε πήγαν την ίδια ώρα να πληρώσουν για μια επισκευή δύο πελάτες του, που ο ένας ήταν κουτσός. Ο μάστρο – Σπύρος είχε κάνει την ίδια δουλειά και για τους δύο αλλά στον κουτσό πήρε τα μισά λεφτά.
-Γιατί μάστρο – Σπύρο εμένα μου πήρες τα διπλά; Διαμαρτυρήθηκε ο άλλος.
-Θα ήθελες να σε έκανε ο Θεός σαν κι αυτόν; τον αποστόμωσε.
Το κουβεντολόι
Μια φορά, μπροστά από την πόρτα του μαγαζιού του είχαν σταθεί δύο γυναίκες και το είχαν στρώσει στην κουβέντα με τις ώρες. Δεν άντεξε στο τέλος ο μάστρο – Σπύρος, πήρε δύο καρέκλες και τους τις δίνει λέγοντας:
-Ε, τ’ ρινν νάνι, πόσστε γιο σστούαρρ. (Ε, καθίστε τώρα κάτω, μη στέκεστε όρθιες)
Η κουβέντα κόπηκε στη μέση και οι κυράδες σκόρπισαν για τα σπίτια τους.
Γιώργος Ν. Μουσταΐρας
Υ.Γ.1 Τις ιστορίες τις άκουσα κατά σειρά (μια απ’ τον καθένα) από τον Μάνθο Μέξη και τον Φτύμη Τουτουντζή.
Υ.Γ.2 Εκείνη την εποχή, στο Κρανίδι, τα αρβανίτικα ήταν η γλώσσα της καθημερινότητας…
…………
Έχει δημοσιευτεί στο βιβλίο μου «Παλιές Ιστορίες (που βγάζουν γέλιο)», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ερωδιός». Το βιβλίο βραβεύτηκε ως «Βιβλίο Χρονιάς» (2019) από τον Ελληνικό Πολιτιστικό Όμιλο Κυπρίων Ελλάδας.
Καθώς η Ελλάδα γιορτάζει τα 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση, ο Observer φέρνει στην επιφάνεια μια τραπεζική επιταγή
που ρίχνει φως στη γενναιοδωρία του ποιητή αλλά και αποτελεί ανεξίτηλη απόδειξη της προσήλωσής του στον ελληνικό σκοπό.
Ήταν 18 Απριλίου 1824. Ο μεγάλος ρομαντικός ποιητής, παραδομένος στον υψηλό πυρετό και το παραλήρημα, στο κρεβάτι του πόνου, δεν σταμάτησε στιγμή να σκέφτεται το τελευταίο μεγάλο του πάθος: την απελευθέρωση της Ελλάδας.
«Της έδωσα (σ.σ. στην Ελλάδα) το χρόνο μου, τις δυνάμεις μου, την υγεία μου», έχει καταγραφεί να λέει σε μια στιγμή διαύγειας. «Και τώρα της δίνω τη ζωή μου! Τι παραπάνω θα μπορούσα να κάνω;».
Ο θάνατος του Λόρδου Βύρωνα στο χτυπημένο από ελονοσία Μεσολόγγι, το οποίο πρωτοστάτησε στην ελληνική επανάσταση κατά της Οθωμανικής κυριαρχίας, προκάλεσε σοκ στον αγγλόφωνο κόσμο.
Με αφορμή τα 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση, ο Observer φέρνει στην επιφάνεια μια τραπεζική επιταγή που ρίχνει φως στη γενναιοδωρία του ποιητή αλλά και αποτελεί ανεξίτηλη απόδειξη της προσήλωσής του στον ελληνικό σκοπό.
Στην επιταγή ο Λόρδος Βύρωνας προσφέρει 4.000 βρετανικές λίρες (σημερινή αξία 332.000 λίρες) στον εκπρόσωπο της προσωρινής κυβέρνησης, Ιωάννη Ορλάνδο, ο οποίος θορυβημένος από την έκβαση του αγώνα, είχε πλησιάζει τον ευεργέτη προς αναζήτηση πόρων.
Τα χρήματα προορίζονταν για την κάλυψη εκτάκτων αναγκών –κυρίως για τη χρηματοδότηση του στόλου για την υπεράσπιση του Μεσολογγίου από την πολιορκία των Αλβανών.
Παρότι, εξαιτίας της φήμης του, η υπογραφή του πλαστογραφούνταν συχνά, η συγκεκριμένη θεωρείται αυθεντική. «Ο γραφικός χαρακτήρας του Βύρωνα ήταν όπως η προσωπικότητά του, γρήγορη και ελεύθερη», λέει η δρ. Κριστίν Κένιον, ερευνήτρια των γραπτών του.
Η ίδια δεν μπορεί να κατανοήσει πώς το ντοκουμέντο αυτό παρέμενε απαρατήρητο στα αρχεία της χώρας για τόσα πολλά χρόνια.
Η προθυμία του να αποχωριστεί ένα τόσο μεγάλο μέρος της προσωπικής του περιουσίας εκτιμάται ότι ήταν κρίσιμη για την πορεία του πολέμου. «Κανένας ιστορικός του πολέμου δεν έδωσε πραγματική σημασία στο γεγονός αυτό, αλλά οι δυνάμεις των Αλβανών που πολιορκούσαν το Μεσολόγγι ξαφνικά εξαφανίστηκαν, μόλις μαθεύτηκε ότι ο Βύρων είχε δανείσει αυτά τα χρήματα και ο στόλος έπλεε από την Ύδρα και τις Σπέτσες», λέει ο Ρόντερικ Μπίτον, καθηγητής μοντέρνων ελληνικών σπουδών στο King’s College London.
Ο Βύρων συμφώνησε στο δάνειο στην Κεφαλονιά. Η επιταγή που φέρει την υπογραφή του, στη συνέχεια εξαργυρώθηκε στη Μάλτα, με τη μορφή ασημένιων ισπανικών δολαρίων, τα οποία μεταφέρθηκαν σε μπαούλα στο Μεσολόγγι από τον ποιητή.
Τα χρήματα στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση πολεμικών πλοίων.
Το δάνειο του Μπάιρον, σε συνδυασμό με ένα δάνειο που αργότερα συγκεντρώθηκε στο Λονδίνο, είχε ως αποτέλεσμα «να ανατρέψει το κλίμα υπέρ της εκλεγμένης ελληνικής κυβέρνησης και εναντίον των πολέμαρχων».
Ο πρόωρος θάνατος του ποιητή τον συνέδεσε άρρηκτα με την Ελλάδα, αναφέρει η Guardian.
Ο ίδιος ο Μπάιρον είχε ορκιστεί ότι αν η Ελλάδα έπεφτε, «θα θαφτώ στα ερείπια».
«Πέθανε σε μια ξένη γη, και ανάμεσα σε αγνώστους», έγραψε αργότερα ο Ιταλός φιλέλληνας Πιέτρο Γκάμπα στο ημερολόγιό του. «Αλλά πουθενά αλλού δεν θα μπορούσε να αφήσει την τελευταία του πνοή έχοντας αγαπηθεί πιο πολύ, έχοντάς τον κλάψει με μεγαλύτερη ειλικρίνεια».
H νήσος Δοκός, στο στενό ανάμεσα στην Ύδρα, την Ερμιόνη και τις Σπέτσες, είναι ένα άγονο και μικροσκοπικό κομμάτι γης μέσα στη θάλασσα, με ένα από τα αρχαιότερα ναυάγια στον κόσμο.
Κατοικήθηκε -σύμφωνα με τις πηγές- τη νεολιθική εποχή (περί τα τέλη της 5ης χιλιετίας π.Χ.), και κατά την πρωτοελλαδική εποχή (3η χιλιετία π.Χ) παρουσίασε μια αύξηση στον πληθυσμό της, κυρίως λόγω της εξέλιξης της ναυσιπλοΐας.
Η αρχική της ονομασία ήταν Απεροπία, λόγω της άπειρης θέας που χαίρει εξαιτίας της στρατηγικής της θέσης, ενώ μετονομάστηκε σε Δοκός (ο Δοκός) κατά τη Βυζαντινή περίοδο, καθώς αποτελεί πέρασμα προς την Ύδρα και την Ερμιόνη.
Η σημασία του νησιού, παρά το μικρό του μέγεθος, ήταν τεράστια, μιας και λόγω της γεωγραφικής του θέσης ήλεγχε το θαλάσσιο χώρο της Λακωνίας και τον κόλπο της Αργολίδας. Συχνά μάλιστα χρησιμοποιούνταν και ως ορμίσκος, ενώ κατά την Επανάσταση του 1821 χρησιμοποιήθηκε από τον στόλο της Ύδρας ως χειμερινό αγκυροβόλι. Σήμερα, έχει ελάχιστους κατοίκους, κυρίως ψαράδες. Αξίζει να επισκεφτεί κανείς τη Δοκό, αφενός για την άγρια ομορφιά της και αφετέρου για να θαυμάσει το πανάρχαιο ναυάγιο που χρονολογείται στο δεύτερο μισό της 3ης χιλιετίας π.Χ.
Ο ερευνητής των βυθών, Peter Throckmorton, ήταν εκείνος που ανακάλυψε το καλοκαίρι του 1975 το ναυάγιο. Μετά από λίγο καιρό επέστρεψε στο Δοκό συνοδευόμενος από τον αρχαιολόγο Γιώργο Παπαθανασόπουλο με τον οποίο χρονολόγησαν τα κεραμικά, που είχε ανακαλύψει ο Throckmorton, στην πρωτοελλαδική εποχή και διατύπωσαν την υπόθεση ότι επρόκειτο για ναυάγιο του 2200 π.Χ. περίπου.
Κατόπιν, σε δύο διερευνητικές αποστολές (1975 και 1977) τα ευρήματα χρονολογήθηκαν με μεγαλύτερη ακρίβεια στην δεύτερη πρωτοελλαδική περίοδο (2700-2200/2100 π.Χ.). Τότε διαπιστώθηκε ότι πρόκειται σίγουρα για το αρχαιότερο ναυάγιο στον κόσμο. Στο νησί βρίσκεται, επίσης, και ο ομώνυμος φάρος Δοκού, που κατασκευάστηκε το 1923 και έχει ύψος 9 μέτρα, καθώς και τα ερείπια ενός Βυζαντινού- Ενετικού κάστρου.
Ήταν το 1973 κι εγώ βρισκόμουν πρωτόμπαρκος σε ένα νορβηγικό βαπόρι με πλώρη παγοθραυστικού, 7.000 τόνων, 8.000 ίππους μηχανή Κονταβέργκεν, maximum ταχύτητα 21 κόμβοι. Το μεσαίο αμπάρι ψυγείο.
Έχουμε φύγει από τη Σεβίλλη για Νέα Υόρκη. Μόλις περνάμε τις Αζόρες πέφτουμε πάνω σε έναν κυκλώνα. Ήταν η πρώτη φορά που κατάλαβα τη δύναμη της φύσης. Το βαπόρι κατέβαινε στο κάτω μέρος του κύματος και έβλεπες οι κορυφές του κύματος να είναι πιο ψηλά από το βαπόρι και όταν ανέβαινε επάνω σε μία κορυφή κύματος έβλεπες γύρω σου τον αγριεμένο ωκεανό.
Είχαμε πολύ καλό καπετάνιο, Κυριάκος Κοβούλης λεγόταν, από το Βόλο. Πρώτος μηχανικός ο Παναγιώτης ο Μαρτσέλος, Πειραιώτης, υποπλοίαρχος ο Νίκος ο Καλογήρου, ασυρματιστής ο πατριώτης μας Ηλίας Μαστροκόλιας του Τάση και δεύτερος μηχανικός ο Παντελής Στράτος από την Άρτα.
Από το ξενέρισμα της προπέλας έσπασε το γκόβερνο και τότε ο πρώτος μηχανικός και ο δεύτερος κρατούσαν βάρδια στο μηχανοστάσιο να κόβουν τις στροφές σε κάθε ξενέρισμα.
Ο αέρας, η βροχή και οι κακές συνθήκες χτυπούσαν το πλοίο αλύπητα. Αυτές είναι οι συνθήκες που και ο πιο άθεος καταλαβαίνει ότι κάπου πρέπει να πιστεύει και γίνεται φίλος με τον Αϊ Νικόλα και αρχίζει τις προσευχές.
Βλέπεις, σήμερα υπάρχουν όλα αυτά τα βοηθήματα τα ναυτιλιακά, που μπορούν να σου δείξουν την εξέλιξη των διαφόρων φαινομένων και να λοξοδρομήσεις για να τα αποφύγεις. Τότε δεν υπήρχε τίποτα.
Μετά από 4 ημέρες είχαμε πάλι καλή μέρα. Προχωρήσαμε στη Νέα Υόρκη. Αράξαμε στο Ηoboken.
Μετά από λίγες μέρες μπήκε μες στο λιμάνι ένα βαπόρι του Ξυλά. Αυτοί είχαν περάσει μέσα από το «μάτι» του κυκλώνα, πιθανόν. Τους είχε ξηλώσει την κόντρα γέφυρα, είχαν στραβώσει τα κολωνάκια και γενικά όλο το πλοίο ήταν σε κακή κατάσταση.
Κοντεύουν να περάσουν 50 χρόνια και όμως αυτές οι θύμησες δεν λένε να φύγουν από το μυαλό μου…
