ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΕΡΜΙΟΝΙΔΑ ΙΣΤΟΡΙΑ - ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Οι Εθνοσυνελεύσεις, τα Συντάγματα και οι εμφύλιοι πόλεμοι που ταλαιπώρησαν την Ελλάδα,

στο «μικροσκόπιο» της εκπομπής, που «φιλοξενεί» τον τέως Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, που σημειώνει πως εάν δεν είχαμε κάνει το λάθος να δολοφονήσουμε τον Καποδίστρια θα είχαμε τελείως διαφορετική πορεία με Προεδρική Δημοκρατία χωρίς βασιλιά.

Η Μαρία Ευθυμίου, Καθηγήτρια ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών μιλάει για τις Εθνοσυνελεύσεις και περιγράφει άγνωστες στιγμές που έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην Ιστορία.

Η φιλόλογος και πρόεδρος του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ερμιόνης Τίνα Αντωνοπούλου, μέσα από το σπίτι όπου έγινε μέρος των εργασιών της Γ’ Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας εξιστορεί τις σημαντικές αποφάσεις που πάρθηκαν και περιγράφει ένα άγνωστο περιστατικό με πρωταγωνιστή τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΕΡΜΙΟΝΙΔΑ ΙΣΤΟΡΙΑ - ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

H Λύριζα είναι ένα τοπικό έθιμο της αποκριάς, που γιόρταζαν στο παλιό Κρανίδι την εποχή που η μετακίνηση των ανθρώπων δεν ήταν τόσο εύκολη όσο η σημερινή γιατί τα αυτοκίνητα ήταν ανύπαρκτα.

Τι ήταν η Λύριζα; Η Λύριζα ήταν ένα αυτοσχέδιο γλέντι της γειτονιάς που γινόταν σε ένα πλάτωμα της γειτονιάς.

Όλοι οι γείτονες έβγαζαν τραπέζια και καρέκλες στο πλάτωμα, έφερνε ο καθένας τις ετοιμασίες του, άφθονο κρανιδιώτικο κρασί και κυρίως το κέφι του για να γλεντήσουν.

Στα γλέντια αυτά απαραίτητο ήταν το μασκάρεμα, τα πειράγματα, οι πλάκες και ο χορός. Πολύ χορός. Αγαπημένες μεταμφιέσεις ήταν οι απάχηδες και η γκαμήλα. Aπαραίτητα εδέσματα ήταν οι γκόγκες (Φτιαχτά μακαρόνια, ζεματισμένα με φρέσκο βούτυρο γάλακτος ) και το φτιαχτό γιαούρτι, λόγω της πληθώρας του γάλακτος την περίοδο της αποκριάς.

Το όνομα λύριζα του εθίμου προέρχεται από τη λύρα, το μουσικό όργανο και την αρβανίτικη κατάληξη-ζα που σημαίνει μικρό γλέντι, με όργανα όταν υπήρχαν ή με γραμμόφωνα.

Γνωστές λύριζες στο Κρανίδι ήταν της Μπαρδούνιας, των Σαραντάσπιτων, του Αγίου Κωνσταντίνου, της Κάτω Πλατείας και του Αγίου Βασίλη (ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ).

Κατερίνα Ν. Πιτσά

Πηγή

Φωτογραφίες κειμένου: Στέφος Αλεξανδρίδης

Την φωτογραφία του άρθρου την αλιεύσαμε από την πολύ καλή σελίδα του facebook “Το Κρανίδι που αγαπήσαμε”, με σχόλιο: Κρανίδι……Απόκριες…..1951…………

οι Απάχηδες……..
χαρακτηριστική αποκριάτικη μεταμφίεση της εποχής…….

Νότης Παπαντωνίου (κάτω δεξιά), Χρήστος Παπασταύρος, Νίκος Κοκκίνης, Γιάννης Μπουγιατιώτης, Γιάννης Τσαμαδός, Μίμης Μπουγιατιώτης, Βαλές, Μίμης Κοκκίνης….
η φωτογραφία παραχωρήθηκε για δημοσίευση στην Σελίδα μας,
από την κ. Μαρία Παπαντωνίου…….

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΟΥΣΤΑΪΡΑΣ ΕΡΜΙΟΝΙΔΑ ΙΣΤΟΡΙΑ - ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Η Διώρυγα του Σουέζ, που ενώνει την Μεσόγειο με την Ερυθρά θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό, έχει μήκος 168 χλμ. και κατασκευάστηκε από τον Γάλλο μηχανικό Φερδινάνδο Λεσέψ. Οι εργασίες κατασκευής της διήρκεσαν από το 1854 έως το 1869.

Το πρώτο πλοίο που την διέσχισε, πριν, μάλιστα την οριστική ολοκλήρωση των εργασιών, ήταν… Κρανιδιώτικο, που μετέφερε, τι άλλο, κρανιδιώτικο λάδι!

Η είδηση αναγράφεται στο φύλλο της 29ης Ιανουαρίου 1866 της αθηναϊκής εφημερίδας «Αλήθεια»:

«Μετ’ αμέτρου χαράς αναγγέλλομεν ότι το πρώτον πλοίον όπερ διεπέρασε τον Ισθμόν του Σουέζ από Μεσογείου προς Ερυθράν Θάλασσαν, ήτο Κρανιδιωτικόν, έχον φορτίον ελαίου…»

Η εφημερίδα επανέρχεται την 1η Φεβρουαρίου 1866:

«Περί τα τέλη του παρελθόντος Δεκεμβρίου, τρεχαντήριον εκ Κρανιδίου, κυβερνώμενον υπό του πλοιάρχου Νόννη, με φορτίον ελαίου, διέπλευσεν… και αφίχθη εις το Σουέζ της Ερυθράς Θαλάσσης, όπου επώλησεν επωφελώς το εαυτού εμπόριον».

Δια την αντιγραφήν
Γιώργος Ν. Μουσταΐρας

ΕΡΜΙΟΝΙΔΑ ΙΣΤΟΡΙΑ - ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Το Κρανίδι έχει το προνόμιο να έχει προστάτη Άγιο τον Άγιο Γιάννη, τον Πρόδρομο.

Του έχει αφιερώσει έναν υπέροχο ναό. Οι ιδιαιτερότητες του ναού είναι πολλές και θαυμαστές. Εμείς θα σταθούμε σήμερα στο Τέμπλο του. Είναι μαρμάρινο με μια λιτή ομορφιά. Υπάρχουν σειρές, από την μια άκρη στην άλλη, με φύλλα αμπελιού, τα οποία είναι από σφυρήλατο χρυσό. Όλα είναι αφιερώματα των παλιών καραβοκυραίων και καπεταναίων του Κρανιδιού.

Και μια ιδιαιτερότητα: Τα καντήλια στο Τέμπλο κρέμονται από αυγά στρουθοκαμήλου!

Με τα αυγά συνέβη το εξής: Οι γυναίκες που προσέφεραν την προσωπική τους εργασία, σαν διακονία προς τον Άγιο, όταν καθάριζαν και καλώπιζαν τον ναό, έβαφαν τα αυγά με ρεπουλίνη. Ένα – δύο και πιο πολλά στρώματα βαφής είχαν σαν αποτέλεσμα, λόγω διαφορετικού συντελεστού διαστολής των δύο υλικών – του ασβεστίου των αυγών και της ρεπουλίνης- να ραγίσουν τα αυγά.

Το 1976 τον Αύγουστο είχε έλθει να με επισκεφθεί ένας φίλος Νοτιοαφρικανός, αξιωματικός στο Immigration του Κέιπ Τάουν, ονόματι Derig.

 Ένα από τα ενδιαφέροντα σημεία που του έδειξα ήταν και ο ναός. Εντύπωση του έκανε μεγάλη. Όταν του είπα ότι τα καντήλια κρέμονται από αυγά στρουθοκαμήλου εντυπωσιάστηκε. Όταν δε του είπα ότι έχουν ραγίσει, μου υποσχέθηκε ότι θα στείλει αυτός άλλα από την Νότιο Αφρική.

Το 1978, πάλι Αύγουστο, ήλθε πάλι στην Ελλάδα, κατέβηκε στο Κρανίδι και έφερε ένα κιβώτιο αυγά στρουθοκαμήλου, έτοιμα τρυπημένα και έτσι αποκαταστάθηκαν τα καντήλια στην προηγούμενη μορφή τους.

Ας έχουμε την ευλογία του Άγιου Γιάννη και την προστασία του.

Φτύμης Τουτουντζής

Είχε δημοσιευθεί στον έντυπο ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗ (29/9/99)