Παναγία στην Κέρο: Ο εξωμότης Κρανιδιώτης πειρατής & ο ναύαρχος Ανδρέας Μιαούλης

Η Κέρος είναι νησί των Μικρών Κυκλάδων (Κουφονήσι, Ηράκλεια, Σχοινούσα, Κέρος),

το οποίο βρίσκεται νοτιοανατολικά της Νάξου, νότια του Κουφονησίου (2 ν.μ.) και βορειοδυτικά της Αμοργού με ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Ορεινή, άγονη, χωρίς πηγές πόσιμου νερού και χωρίς δυνατότητες εύκολης πρόσβασης.

Το νησί είχε ένα μοναδικό εκκλησάκι, αφιερωμένο στην Παναγία. Κτίστηκε από τρεις μοναχούς, που ανήκαν στο μοναστήρι της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας της Αμοργού.

Οι μοναχοί αφού εγκαταστάθηκαν σε μετόχι του μοναστηριού στην Κέρο, έκτισαν τα κελιά τους, μία τράπεζα και το εκκλησάκι, ζώντας κυρίως  με τη βοήθεια των κατοίκων των γύρω νησιών.

Το 1820 – ήταν ακόμα Τουρκοκρατία – ένας Έλληνας εξωμότης από το Κρανίδι, που έγινε μουσουλμάνος πειρατής, ο αποκαλούμενος Τουρκοδημήτρης, έκανε επιδρομή στα Κουφονήσια, την Σχοινούσα και στην Κέρο. Οι λίγοι κάτοικοι που ήταν παρόντες και βοηθούσαν τους μοναχούς, αντιστάθηκαν και σκοτώθηκαν.

Ο Τουρκοδημήτρης μετέφερε τους μοναχούς σε ένα ύψωμα, στο παλιό κάστρο και αφού τους βασάνισε, τους θανάτωσε ρίχνοντάς τους στον γκρεμό. Στη συνέχεια κατέστρεψε το εκκλησάκι.

Από τότε και για πολλά χρόνια η Κέρος αποτέλεσε το ορμητήριο του Τουρκοδημήτρη. Από εκεί ξεκινούσε με το πλοίο του για να ληστέψει τα γειτονικά νησιά και έκρυβε στην Κέρο τα λάφυρα που αποκόμιζε από τις επιθέσεις του….

Με την έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια τον Ιανουάριο του 1828, o Υδραίος ναυμάχος Ανδρέας Μιαούλης ανέλαβε, για δεύτερη φορά, την αρχηγία του ελληνικού στόλου, συνεισφέροντας σημαντικά στην πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο, που προκαλούσε σημαντικά προβλήματα στα παράλια της Πελοποννήσου και κυρίως στα νησιά των Σποράδων και των Κυκλάδων. 

Στις επιχειρήσεις του ναυάρχου Μιαούλη κατά των πειρατών, αιχμαλωτίστηκαν ή βυθίστηκαν 115 πειρατικά πλοία. Μεταξύ αυτών και του εξωμότη Τουρκοδημήτρη.

Μετά την εξόντωση των πειρατών, το μετόχι της Κέρου νοικιάστηκε για βοσκοτόπι. Οι βοσκοί έκτισαν ξανά το εκκλησάκι της Παναγίας στην ίδια θέση με το προηγούμενο. Λιτό, χωρίς τρούλο, με πέτρινους τοίχους και σκεπή από κονταρίδες και πηλόχωμα. Τοποθετήθηκαν 3 εικόνες, της Παναγίας, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Νικολάου, που σώζονται μέχρι σήμερα.

Το 1979 το εκκλησάκι επισκευάστηκε και το 1992 υψώθηκε καμπαναριό.

Γιώργος Ν. Μουσταΐρας

Πηγές του άρθρου: Μηχανή του χρόνου, Βικιπαίδεια, koufonisia.gr